Cultural appropriation- dé term van 2017

Updated: Aug 7, 2019

Bijna in ieder persoonlijk gesprek, ieder panelgesprek en in de (online) discussies rondom mode en diversiteit komt het ter sprake: culturele toe-eigening. Wat is het precies? En kunnen we daardoor alleen nog maar items dragen uit onze eigen cultuur? Naar aanleiding van de verontwaardigde reacties op de shows van Stella McCartney en Victoria’s Secret ging ik ging op onderzoek uit. 


Stela Mc Cartney SS18 for Paris Fashion Week


Fashion kolonialisme

“Beste Westerse modehuizen, Stop alsjeblieft met het overnemen en claimen van kleding die Afrikanen al jaren dragen en ze voor belachelijk hoge prijzen te verkopen. Dankjewel.” Damola Durosomo, journalist gevestigd in de Verenigde Staten, spreekt over ‘fashion kolonialisme’ in haar blog op Okayafrica. Toen ik catwalkfoto’s van McCartney zag begreep ik wat ze bedoelde; ook ik vond de kleding lijken op de jurken die West-Afrikaanse vrouwen in huis dragen – tijdens het koken of schoonmaken. Een betaalbare jurk die een kleermaker maakt. 



Ook Victoria’s Secret deed vorige maand (weer) stof opwaaien: “Ze gebruiken uitingen die binnen bepaalde culturen bepaalde waarden hebben als kostuum, dat is pijnlijk. Je kan dan wel zwarte modellen inzetten maar dat maakt het niet minder respectloos naar die cultuur - het blijft een kostuum. Ze (h)erkennen de culturele sensitiviteit van bepaalde items niet.” Lúcia Kula, onderzoeker aan de School of Oriental and African Studies te Londen (SOAS), is verbaasd dat Victoria’s Secret deze items inzette. “Je zou denken dat ze wel hadden geleerd van de discussie in 2012, toen ze een model met een hoofdtooi de catwalk op stuurden, maar blijkbaar was dat nog niet genoeg.”

"Tal van cultuuruitingen worden gekopieerd, geplagieerd en geannexeerd door de dominante (witte) cultuur. Of het nu gaat om muziek, taalgebruik, kleding, dans of haardracht. Internationaal wordt dit verschijnsel ‘cultural appropriation’ (culturele toe-eigening) genoemd.” - Janice Deul founder van Diversity Rules en creative consultant

Waar gaat het mis?

Credits, credits, credits geven, daar gaat het mis. Wat wij op de catwalk zien is een product waar een bijzonder creatief proces aan vooraf is gegaan. Maar het heeft regelmatig een overduidelijke en directe link naar een andere cultuur, of is gewoonweg een kopie van een item uit een andere cultuur. Waarom is het zo lastig om deze link, en de bron van inspiratie te roemen en delen? Neem bijvoorbeeld Marc Jacobs’ veel besproken haarstijl. Waarom houdt Marc Jacobs zich stil en noemt de media de knotjes die de modellen van Marc Jacobs droegen de ‘Marc Jacobs mini knots’ of ‘Marc Jacobs’ twisted mini buns’ en niet een ‘op de Bantu-knotjes geïnspireerd kapsel’? Kleine knotjes verdeeld over het hoofd (Bantu knots) is een eeuwenoude haardracht van vrouwen met kroeshaar in verschillende culturen wereldwijd. Je kan stellen dat het onderdeel is van black culture. Waarom roemt men Marc Jacobs? Als reactie op de ontbrekende referentie is er een hashtag bedacht die veel zwarte vrouwen online gebruikten: #ITaughtMarcJacobs.

‘Inappropriate adoption’: Onderzoek de context waarin de items werden gedragen én wie het droeg. De hoofdtooi van Victoria’s Secret is een heilig object dat alleen mannelijke leiders binnen inheems Amerikaanse cultuur mochten dragen. Door als buitenstaander van de cultuur de tooi te dragen neem je de normen en waarden van de cultuur niet serieus. De tooi is daarnaast ook een item uit een cultuur die westerlingen hebben proberen uit te roeien.


Ook Supreme, een populair streetwear merk van Louis Vuitton, is een paar maanden geleden bekritiseerd. Het merk heeft een Ankara-print gebruikt die in 2009 in Ghana is gemaakt voor het bezoek van Obama. Supreme heeft ‘Akwaaba’ (dat ‘welkom’ betekent in Twi, een taal die men in Ghana spreekt) vervangen voor ‘Supreme’. Op de print staan items zoals de Gye Nyami, wat ‘the supremacy of God’ betekent en de Ashanti stoel, een symbool met een grote culturele relevantie en diepe betekenis binnen de Ashanti-cultuur.

Een derde belangrijk punt is waardering en de sociale context. Een klassiek voorbeeld zijn de vlechten (boxer braids) van Kim Kardashian - een nu populaire haardracht die ergens is toegeschreven aan Kim K., terwijl corn rows, zoals de haardracht ook heet, een typische black hair style is. Zwarte vrouwen dragen het haar al eeuwenlang op deze manier. De interpretatie ervan is echter anders; corn rows bij een zwarte vrouw zijn ‘ghetto’, terwijl Kim K. een nieuwe trend zet en fashion forward is. De jurk van McCartney is volgens een wit Westers publiek mooi op de catwalk op dunne, witte, jonge modellen, maar een Ghanese dame kan er niet zo mee over straat, want die is dan al snel té Ghanees. Er worden (andere) waarden en interpretaties gegeven aan eenzelfde dracht, omdat de drager met niet (witte) Westerse uiterlijke kenmerken of culturele achtergrond anders wordt beleefd in onze samenleving.



Don’t get it twisted: Box braids zijn losse vlechten. Om ze te vlechten maak je als het ware een box (vierkantje) op de hoofdhuid om het haar te ‘pakken’ en vlecht je naar beneden. Boxer braids is een andere benaming voor corn rows of Dutch braids. Het zijn vlechten, die boxers dragen om hun haar niet in het gezicht te krijgen tijdens het vechten.

Alleen items uit je eigen cultuur dragen?

De discussie rondom culturele toe-eigening is zo hevig dat het naar mijn idee erg vertroebeld is. Velen denken dat we alleen maar items mogen dragen uit onze eigen cultuur. Op zich geen gekke gedachte, maar dat is niet waar het om gaat. Andere culturen zijn er om inspiratie uit te halen, en we kunnen elkaar vieren. Of zoals de term zegt, appreciëren: ‘Give credit when credit is due’ zoals Janice zegt.


Tegelijkertijd wil ik dragers meegeven dat ze moeten weten waar iets voor staat of wat het betekent, zodat je zelf kan overwegen of je het wel of niet wil en kán dragen. Weet je het niet zeker? Vraag of onderzoek”, aldus Janice Deul.


Hoe kunnen modehuizen als Marc Jacobs, Stella McCartney en Victoria’s Secret het beter doen? “Wees vooral divers en inclusief”, schrijft Lúcia Kula, “maar richt je daarin niet alleen op de consumptie van de cultuur in kwestie. Verdiep je erin en doe er kennis over op”.


Deze blog is geschreven voor Oneworld.nl en op hun site gepubliceerd.